Fajerwerki szkodliwe dla zwierząt, ludzi i przyrody. Przeprowadzono szczegółowe pomiary

Sylwester to nie tylko okres beztroskiej zabaw, fajerwerków, ale także szkodliwy hałas i pyły i metale ciężkie w powietrzu, którym oddychamy. Raport przeprowadzony w ramach monitoringu w czasie okresu wzmożonej aktywności petard wyraźnie określa szkodliwość sztucznych ogni dla jakości powietrza.

Wystrzały petard, oprócz hałasu jaki generują wpływają też negatywnie na powietrze, którym oddychamy. Analiza danych monitoringu jakości powietrza przeprowadzona przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska wykazała istotny wpływ fajerwerków na wzrost zawartości pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5 w noc Sylwestra 2023/2024.

Jakość powietrza zależy od różnych czynników, które mniej lub bardziej wpływają na zawartość szkodliwych pyłów i metali ciężkich jakie trafiają do naszych płuc. Jako głównych trucicieli możemy wyróżnić.

• emisja komunikacyjna
• ogrzewanie
• oraz epizodyczne czynniki tj. fajerwerki

GIOŚ przygotował obszerny raport, w którym wykazał drastyczne pogorszenie jakości powietrza po masowym odpalaniu rac i petard w powietrze. Zjawisko to utrzymywało się jeszcze wiele godzin po przywitaniu nowego roku.

Zwierzęta płoszą się z powodu głośnych wystrzałów i tracą orientację. Wybuchy fajerwerków czy pirotechniczne wystrzały mogą płoszyć także ptaki i wprawiać je  w  dezorientację. Łatwo wówczas o zderzenia z budynkami, trakcjami elektrycznymi, czy  konstrukcjami mostów. Świętowanie bez wystrzałów to lepsza opcja dla przyrody.

Analizując informacje z stacji monitorujących jakość powietrza podległych Głównemu Inspektoratowi Ochrony Środowiska, zauważono istotny wpływ fajerwerków na zwiększenie zanieczyszczenia powietrza cząstkami stałymi PM10 i PM2,5 w noc Sylwestra 2023/2024.

Pył zawieszony PM10 w noc sylwestrową mierzono w Polsce na 180 automatycznych stanowiskach pomiarowych, a pył zawieszony PM2,5 na 98 automatycznych stanowiskach. Dla  wyników pomiarów z godzin od 21:00 dnia 31 grudnia 2023 r. do 4:00 dnia 1 stycznia 2024  roku obliczono średnie stężenia ze wszystkich stacji w Polsce.

Ciekawych wniosków dostarczyła również analiza wyników pomiarów zanieczyszczeń powietrza pyłem zawieszonym PM10 z dwunastu nocy sylwestrowych: od 2012 do 2023 roku, na podstawie której dla każdego roku odnotowano skokowy wzrost średniego poziomu stężeń 1-godzinnych pyłu zawieszonego PM10 ze wszystkich stacji pomiarowych w Polsce w noc sylwestrową. Jednocześnie stwierdzono jednak znaczne różnice między poszczególnymi latami. Największy średni wzrost stężenia po północy odnotowano w noc sylwestrową na  przełomie lat 2016/2017 (o 37 µg/m3) oraz w noc sylwestrową 2015/2016 (o 34 µg/m3), a  najmniejszy w noce sylwestrowe w czasie pandemii COVID-19. Po okresie pandemiczym, w kolejnych latach stężenie pyłów regularnie wzrastało.