Na Placu Zamkowym przed schodami do Zamku stawiają konstrukcję z rusztowań. Co to będzie i z jakiej okazji?

W poniedziałkowy poranek na Placu Zamkowym w Lublinie rozpoczęto montaż konstrukcji z rusztowań przed schodami prowadzącymi do Zamku. Co dokładnie powstaje w tym miejscu i jaka jest tego okazja? Postanowiliśmy przyjrzeć się sprawie.

W poniedziałek, 28 października, od wczesnych godzin porannych na Placu Zamkowym w Lublinie trwają prace nad montażem dużej konstrukcji z rusztowań przed schodami prowadzącymi do Zamku. Jak udało się nam ustalić, instalacja jest przygotowaniem do wydarzenia artystyczno-historycznego pt. Misterium „Lublin. Fuga śmierci”, organizowanego przez Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”. Pomimo prób kontaktu, do momentu publikacji nie otrzymaliśmy bezpośredniej odpowiedzi od organizatorów dotyczącej szczegółów realizacji, jednak dostępne informacje pozwalają na przedstawienie celu tej inicjatywy.

Jak wynika z opisu wydarzenia, Misterium „Lublin. Fuga śmierci” to wyjątkowa forma upamiętnienia tragicznych wydarzeń z 3 i 4 listopada 1943 roku, kiedy to w ramach akcji „Erntefest” (z niem. „Dożynki”) Niemcy przeprowadzili masowe egzekucje w obozach na Majdanku, w Trawnikach i Poniatowej, zabijając ponad 42 tysiące żydowskich więźniów. Egzekucje te były ostatnim etapem akcji „Reinhardt”, której celem była eksterminacja ludności żydowskiej na terenie Generalnego Gubernatorstwa.

Metalowa konstrukcja, powstająca na Placu Zamkowym, osiągnie wysokość 10 metrów, szerokość 40 metrów oraz głębokość 5 metrów. Organizatorzy zawieszą na niej pojedyncze czarne litery, tworząc w powietrzu tekst polskiego tłumaczenia wiersza „Fuga śmierci” Paula Celana. Wiersz ten, uznawany za jedno z najważniejszych dzieł poetyckich związanych z tematyką Zagłady, był inspirowany opisem egzekucji, podczas której Niemcy, aby zagłuszyć odgłosy strzałów i krzyków, emitowali muzykę z megafonów zamontowanych na samochodach. Użyte przez poetę słowa o „grobach w przestworzach” stały się inspiracją do wizualnego „wdrukowania” wiersza w powietrze nad placem, dawniej stanowiącym serce żydowskiej dzielnicy.

Misterium „Lublin. Fuga śmierci” rozpocznie się 3 listopada 2024 roku u podnóża Zamku Lubelskiego, gdzie przed wojną znajdowała się Wielka Synagoga. W programie przewidziano przejście uczestników przez miejsca symboliczne, w tym pod dom, w którym urodził się Jakub Glatsztejn – poeta, którego wiersz „Umarli nie chwalą Boga” zostanie tam odczytany, oddając symboliczne wyobrażenie Lublina jako miejsca zagłady. Następnie uczestnicy wrócą na Plac Zamkowy, gdzie pod monumentalną instalacją wykonany zostanie wiersz Celana w formie melorecytacji.

W czasie Misterium wiersz Celana będzie wykonywany przez chór, któremu towarzyszyć będzie sekcja rytmiczna, uderzająca kawałkami drewien symbolizującymi więźniarskie drewniaki, tworząc przejmujący rytm. Organizatorzy mają nadzieję, że Misterium stanie się cyklicznym wydarzeniem, przypominającym o ofiarach Zagłady oraz historycznym znaczeniu operacji „Erntefest” i całej akcji „Reinhardt”, w której wymordowano ponad dwa miliony Żydów.

Misterium „Lublin. Fuga śmierci” to nowatorska forma artystycznego upamiętnienia przeszłości, łącząca przestrzeń miejską z literaturą i muzyką, tworząc pomost między historią a współczesnością. Organizatorzy chcą, aby ta instalacja – unoszący się w powietrzu wiersz Celana – wyraziła trudną do wyobrażenia tragedię, która stała się udziałem żydowskiej ludności Lublina i okolicznych miejscowości.

ZDJĘCIA