Młodzieżowe Słowo Roku 2020 po raz pierwszy w historii bez zwycięzcy

Za nami piąta edycja plebiscytu PWN na Młodzieżowe Słowo Roku 2020. Cieszyła się ona rekordowym zainteresowaniem. Odnotowano 194 tysiące zgłoszeń. Wśród nich wiele ciekawych i słowotwórczo bardzo kreatywnych, takich jak atencjusz, rzepiara, czy yś. Nie zabrakło odniesień do obecnej sytuacji w kraju i na świecie, m.in. będących odpowiedzią na pandemię i towarzyszące jej zjawiska, np. koronaferie, covidiota, zdalka.

Po raz pierwszy w historii plebiscytu kapituła postanowiła, że nie wyłoni zwycięskiego słowa. Decyzję podjęło jury w składzie: Marek Łaziński, Bartek Chaciński, Ewa Kołodziejek, Anna Wileczek.

„Zgodnie z regulaminem kapituła ma decydujący głos w kwestii werdyktu lub jego braku. Jako organizator plebiscytu pragniemy zaznaczyć, że podzielamy stanowisko jury i nie zgadzamy się, by plebiscyt przekształcił się w platformę promowania języka nietolerancji i agresji słownej” – czytamy w wyjaśnieniu kapituły.

Mimo braku zwycięskiego słowa jury zadecydowało jednak, że na wyróżnienie zasługuje tozależyzm – jako wyraz najciekawszy formalnie i interesująco zdefiniowany. Najciekawsza nadesłana definicja tozależyzmu brzmi „idea mówiąca o tym, że nic nie jest takie, jakie się wydaje”.

Propozycje, jakie przysłali internauci w plebiscycie na Młodzieżowe Słowo Roku, pokazują, że „młode” słownictwo jest zarazem nowatorskie i zachowawcze, żartobliwe i poważne, grzeczne i niezbyt grzeczne. Są wśród nich słowa znane z innych odmian środowiskowych, np. żyleta – „trybuna, na której się stoi i kibicuje”, baza oznaczająca ‘podziw, aprobatę’, więzienno-potoczne git ‘dobrze, fajnie, spoko, pozytywnie’ twórczo rozwijane jako gites, gitara, gitówa, gituwa. Są też słowa rzadkie, a najatrakcyjniejszy to atencjusz i jego żeński wariant – atencjuszka ‘osoba chcąca zwrócić na siebie uwagę’, utworzone od dawnego słowa atencja ‘względy, szacunek’.

„W młodzieżowym słownictwie najbardziej fascynująca jest kreatywność jego użytkowników. Są słowa twórczo przekształcane, np. smakuwa, skarpeciara czy ogromnie popularna naura, kolejny wariant wyrażenia ‘na razie’ po nara, narka, narazka, narta, narciarz. Ciekawym przejawem słowotwórczości jest czasownik spewuenić ‘zepsuć, schrzanić, spieprzyć’. Powstał jako gwałtowna, emocjonalna reakcja na decyzję organizatorów plebiscytu wykluczającą z konkursu słowo nieregulaminowe, aczkolwiek popularne” – wyjaśnia Ewa Kołodziejek z kapituły plebiscytu. Wśród propozycji były też słowa Julka i Sasin.