Co to jest Food Forest? Jak zrobić las żywności i uniezależnić się od zakupów w sklepach?

Food Forest to rodzaj ogrodu, w którym rosną różnorodne drzewa i rośliny owocowe, warzywa i krzewy. Celem jest stworzenie naturalnego ekosystemu, który jest odporny na choroby i szkodniki, a także pozwala na samowystarczalność w produkcji żywności. Food Forest jest inspirowany naturalnymi lasami i jest alternatywą dla tradycyjnych metod uprawy roślin.

Generalnie rozpoznajemy siedem warstw ogrodu leśnego – nadpiętrową, podszytą, krzewiastą, zielną, korzeniową, okrywową i winorośli. Niektórzy lubią też rozpoznawać warstwę grzybni, warstwę ósmą (grzyby). Używając tych warstw, możemy zmieścić więcej roślin na danym obszarze bez powodowania awarii z powodu konkurencji.

Po pierwsze, musisz jasno określić ostateczne cele swojego lasu żywności. Dlaczego to jest ważne? Widzisz, mając jasny cel, wszystko staje się prostsze, wiesz, gdzie najlepiej skierować swoje wysiłki i co najważniejsze, jakie są priorytety, na czym się skupić, a co na razie odłożyć.

Musisz pomyśleć, czy robisz to, ponieważ: 1. chcesz być bardziej samowystarczalny, 2. chcesz na tym zarobić, 3. chcesz produkować zdrową żywność, 4. chcesz edukować innych, 5. chcesz mieć wspólny projekt dla całej rodziny.

Jak widać, każdy z nich będzie wymagał innych rozważań na temat twojego cennego czasu i pieniędzy. Na przykład, jeśli Twoim celem jest uzyskanie dochodu z lasu żywności, skoncentruj się na badaniu, które rośliny drzewne dobrze się sprzedają w okolicy, a następnie zastanów się, jak uprawiać je w najbardziej efektywny sposób.

Z drugiej strony, jeśli chcesz być bardziej samowystarczalny, będziesz chciał pomyśleć o tym, jak stworzyć różnorodny las żywnościowy z jak największą ilością owoców, warzyw, orzechów i ziół, aby zaspokoić swoje potrzeby i przestać być zależnym od sklepów spożywczych.

Nie przesadzaj z myśleniem na początku, ale po prostu od samego początku zdecyduj, czego chcesz.

Zacznij od zwykłych spacerów po okolicznych ogrodach i zainspiruj się. Projektując las spożywczy, chcesz uczyć się od lokalnego ekosystemu i próbować go naśladować. Dlatego takie obserwacje są ważne, dzięki temu odkryjesz, jakie rośliny będą rosły najlepiej na naszym terenie.

Będziesz musiał się rozejrzeć i zidentyfikować kwitnące rośliny. Zidentyfikuj rośliny wieloletnie, obserwuj, jak rosną w stosunku do siebie i zanotuj gatunki. Później możesz użyć tej listy, aby znaleźć komercyjne, wydajne odmiany dzikich roślin, które możesz uprawiać w swoim lesie spożywczym.

Ten krok jest kluczowy, ponieważ jeśli chcesz stworzyć jadalny krajobraz, który wymaga mniej pracy i konserwacji, musisz hodować gatunki, które są dobrze przystosowane do twojego obszaru, tj. gatunki, które dobrowolnie rosną wokół twojego miejsca.

Jeśli masz za sojusznika naturę i wykorzystujesz naturalne tendencje rodzimej roślinności, będziesz wykonywał znacznie mniej ciężkiej pracy. Jest to jedna z podstawowych zasad permakultury pracy z naturą, a nie przeciwko niej.

Na przykład, kiedy spacerowałem po moim lesie, widziałem leszczyny, lipy, wiśnie, jabłka, jałowce, a lista jest długa. Więc zgadnij, co będę uprawiać w moim lesie spożywczym? Protip: Zbieraj również nasiona z tych znaturalizowanych gatunków i użyj ich jako podkładki dla przyszłych roślin.

Usiądź w przyszłym miejscu swojego lasu spożywczego, bez względu na to, czy będzie to 5, czy 50 minut, po prostu usiądź spokojnie. Zaparz sobie kawę lub herbatę i po prostu uważaj na to, co dzieje się wokół ciebie. Zanurz się i poznaj dziką przyrodę, poczuj powiew wiatru, wsłuchaj się w odgłosy otaczającej Cię przyrody. Możesz się wiele nauczyć po prostu siedząc w ciszy.

Te chwile uważności pomogą spojrzeć na sprawy z innej perspektywy i ujawnić bogactwo ważnych informacji o miejscu, w którym planujesz powstanie Food Forest.

Krajobraz, który widzisz wokół siebie i wynikające z niego ekosystemy powstają w wyniku interakcji klimatu, ukształtowania terenu, gleby i żywych organizmów. Dlatego, aby lepiej zrozumieć planowaną lokalizację lasu żywności, powinieneś analizować te elementy lub ich części, jeden po drugim…

Możesz także ubrudzić sobie ręce i zbadać teksturę, strukturę i aktywność biologiczną gleby. Możesz także wykonać kilka testów laboratoryjnych na swojej glebie i samodzielnie poeksperymentować z kilkoma podstawowymi testami.

1. Kontrola wzrokowa gleby

Zacznij od prostej obserwacji gleby. Wykop bryłkę ziemi i obserwuj znajdujące się w niej korzenie i cząsteczki gleby, które przylegają do korzenia. To wskaźnik aktywności biologicznej i dowód na to, że twoja „fabryka” pracuje nad zasilaniem swojego systemu. Obserwuj też sposób, w jaki rosną korzenie – czy idą prosto w dół, czy dochodzą do pewnego miejsca i zakrzywiają się. Jeśli znajdziesz korzenie, które zakrzywiają się na boki, w kształcie litery „J”, prawdopodobnie masz do czynienia z zagęszczeniem gleby.

Powinno się poobserwować korytarze dżdżownic oraz innych oznak aktywności biologicznej i policzyć różne rodzaje widocznych organizmów żywych, takich jak grzyby czy chrząszcze. Aktywność biologiczna jest najważniejszym wskaźnikiem funkcji gleby. Ponad 90% funkcji występujących w naszej glebie jest regulowanych przez biologię gleby. Najodpowiedniejszym okresem na takie obserwacje jest wiosna lub jesień. W upalne i suche lato, czy zimą, aktywność biologiczna gleby i żyjących w niej organizmów jest znacznie mniejsza.

2. Slamp test

Slamp test można wykonać samodzielnie w warunkach polowych przy użyciu prostych materiałów. Do jego przeprowadzenia są potrzebne: małe sitko, przezroczysty plastikowy kubek wypełniony wodą, talerz i próbka gleby pobrana z kilku górnych partii pola.

Sitko należy wypełnić glebą, którą chcemy ocenić i umieścić je sitko w kubeczku z wodą. Gdy gleba nasiąknie należy unieść filtr, pozwolić odpłynąć wodzie i delikatnie opróżnić glebę z sitka na talerzyk. Wraz z nasycaniem się gleby od razu widać, jak stabilne są agregaty glebowe, ponieważ cząsteczki w niestabilnych, uprawianych glebach rozpraszają się i spływają, podczas gdy stabilne gleby pozostają w większości nienaruszone.

3. Pułapka na owady (Pitfall)

To proste pułapki, które pozwolą ocenić różnorodność biologiczną owadów żyjących na polu. Najprostsza pułapka wychwytująca bezkręgowce wędrujące po polu, może być wykonana ze szklanego słoika lub plastikowego kubeczka.

Aby zainstalować pułapkę, należy wykopać otwór w ziemi i umieścić pojemnik w otworze tak, aby jego obrzeże było na równi z powierzchnią pola. Szczelinę wokół pojemnika uzupełniamy glebą, tworząc równą powierzchnię. Na dnie pojemnika należy umieścić małe kamyczki, trochę suchej trawy lub liści – ale nie za wiele, bo inaczej owady będą mogły się wydostać.

Pułapkę zasłaniamy np. kawałkiem drewna, uniesionym nieco nad ziemią za pomocą kilku kamieni, czy patyczków. Po ustawieniu pułapki, należy zostawić ją na noc lub na kilka dni, a następnie wróć, aby zobaczyć, ile różnych owadów udało się złapać. Znalezienie drapieżników takich jak chrząszcze lub pająki jest pozytywne, ponieważ te drapieżniki jedzą szkodniki i są wskaźnikiem, że w glebie jest dla nich jedzenie.

4. Badanie gleby – skład chemiczny

Aby zbadać skład chemiczny gleby, jej próbkę należy wysłać lub dostarczyć do Okręgowej stacji chemiczno-rolniczej. Istnieją również prywatne firmy, które zajmują się tego typu analizą. Podstawowe badania, które w pełni pozwolą nam poznać naszą glebę to:

– badanie pH gleby,
– badanie zawartości przyswajalnych dla roślin pierwiastków takich jak: fosfor, potas i magnez,
– badanie zawartości azotu mineralnego,
– badanie zawartości mikroelementów: Cu, Zn, Mn, Fe, B.

Dodatkowe badanie gleby, które może wykonać nam laboratorium:

– badanie składu granulometrycznego gleby, czyli podział na frakcje,
– badanie zawartości próchnicy,
– badanie zanieczyszczenia metalami ciężkimi.

Na podstawie zebranych informacji utwórz ręcznie rysowaną mapę lub użyj Google Earth (Mapy Google) jako warstwy bazowej i dodaj do wydruku notatki. Możesz nawet stworzyć wiele map tematycznych dla każdego z analizowanych elementów krajobrazu. Z mapy powinno być widoczne, gdzie leżą potencjały terenu i do czego będziesz musiał zaprojektować.

Istnieją cztery podstawowe układy, które określają ostateczny wygląd lasu spożywczego. W swojej książce Edible Forest Gardens Dave Jacke i Eric Toensmeier proponują więcej opcji, ale zacznijmy od postaw:

1. Systemy typu sawanny – uprawy alejowe i system leśno-pastwiskowy.

2. Sady – lasy z regularnie rozstawionymi drzewami.

3. Lasy od połowy do późnej sukcesji ekologicznej.

4. Zamknięty baldachim – punkt końcowy sukcesji – są to lasy dojrzałe (przykład: twój okoliczny las).

To, który układ najbardziej Ci odpowiada, zależy od Twoich celów i cech okolicy (klimat, teren, biom itp.). Różne systemy wymagają innego podejścia do projektowania, zarządzania i konserwacji….

Systemy typu sawannowego lub rolno-leśnego oparte są na koncepcji kluczowej i znacznie lepiej nadają się do komercyjnej produkcji owoców, orzechów i ziół. Zwykle wdrażany na dużą skalę, jest to układ z równoodległymi rzędami, który umożliwia wydajne zbiory maszynowe.

Lasy, które nazywamy sadami, są bardziej hybrydowym systemem, który można wykorzystać zarówno do produkcji komercyjnej, jak i do użytku domowego. Układ ma również równe rzędy, ale sady permakulturowe są zwykle realizowane na stosunkowo mniejszą skalę.

Lasy w średnio- i późnej sukcesji stwarzają okazję do najbardziej zróżnicowanych, interesujących, złożonych i produktywnych wzorów krzewów drzewiastych i ziół. Chociaż jest to głównie nastawione na domową produkcję żywności, możesz wdrożyć ten układ na swoim podwórku podmiejskim, ale także zwiększyć skalę do skali gospodarstwa.

Rozpocznij projekt lasu żywności mając na uwadze skalę trwałości. Najpierw zaplanuj wodę, dostęp i konstrukcje. Najlepiej zacząć od tych niezbędnych rzeczy, ponieważ będą one najtrwalszymi elementami twojego lasu pokarmowego.

Obejmuje to zastanowienie się nad najbardziej odpowiednimi miejscami na zbiorniki wodne, linie nawadniające i inne elementy wodne, a także planowanie lokalizacji punktów dostępu, różnych budynków i ogrodzeń.

Planowanie wody jest na pierwszym miejscu, ponieważ woda jest priorytetem numer jeden dla każdego systemu permakultury. Systemy wodne, które rozwijasz na tym etapie, staną się trwałymi elementami terenu, za którymi będą podążać inne elementy infrastruktury.

Zaraz po zaprojektowaniu systemów wodociągowych zastanów się, gdzie umieścić swoje drogi i ścieżki. Ich umiejscowienie zdefiniuje Twój ruch w lesie żywnościowym na wiele lat, więc dobrze się zastanów nad ich potencjalnymi lokalizacjami. Gdy już się znajdą, trudno je zmienić.

Wzór ogrodzenia będzie generalnie zgodny z wzorcem dostępu i będziesz mógł podzielić swój las żywnościowy na różne strefy wzrostu. W ten sposób będziesz mógł zarządzać nimi i chronić je oddzielnie, jeśli to konieczne. Na koniec zastanów się, gdzie umieścić różne budynki (np. szklarnię), jeśli w ogóle…

Dobry projekt infrastruktury jest niezbędny, aby zminimalizować konserwację, zmaksymalizować produktywność i zapewnić siedlisko dla pożytecznych zwierząt.

Zrób główną listę roślin – pożądanych gatunków i innych niezbędnych do spełnienia określonego celu w twoim leśnym ogrodzie. Pomyśl o funkcjach ekologicznych potrzebnych w całym ogrodzie, takich jak produkcja żywności, zbieranie i zatrzymywanie określonych składników odżywczych, pożyteczne rośliny nektaru owadów i pokrycie gruntu do zwalczania chwastów.

W tym celu możesz użyć gatunków analogicznych do regionu. W oparciu o klasyfikację klimatyczną Twojego lasu żywności możesz znaleźć prawie identyczne klimaty na całym świecie, a następnie, badając rośliny w tych obszarach, znaleźć wszystkie rodzaje interesujących gatunków, o których nie wiedziałeś, że możesz je uprawiać.

Jednak rosnące gatunki roślin, które nie są rodzime dla twojego bioregionu, mogą działać przeciwko naturalnym tendencjom twojego miejsca. Możesz ułatwić sobie życie i skupić się tylko na tym, co się sprawdziło. Na podstawie inspekcji lokalnych ogrodów w kroku 1 będziesz miał pojęcie, jakie gatunki najlepiej rosną w Twojej okolicy. Te rodzime i znaturalizowane gatunki są częścią już funkcjonującego i kwitnącego ekosystemu. Wszystko, co musisz teraz zrobić, to naśladować ten ekosystem, ale korzystać z bardziej produktywnych wariantów tych gatunków.

To sedno ogrodnictwa. Chcesz tworzyć efektywne polikultury, które dzielą zasoby i wzajemnie się wspierają. Ale jak wybrać odpowiednią kombinację roślin? Możesz stworzyć swoją gildię w oparciu o to, co wiesz lub domyślasz się na temat roślin, ich niszy gatunkowej i sposobu, w jaki wchodzą w interakcje. W ten sposób możesz również tworzyć nowe kombinacje roślin poprzez swoje eksperymenty.

Możesz stworzyć losową mieszankę. Wiele osób po prostu wybierze grupę interesujących roślin, połączy je i zobaczy, co się stanie. Jednak chociaż sporadycznie można to zrobić, aby urozmaicić wszystko, jeśli cały ogród jest taki, prawdopodobnie zakończy się niepowodzeniem.

Możesz także spróbować naśladować siedlisko i użyć modelowego ekosystemu jako szablonu do projektowania, włączając gatunki bezpośrednio z modelowego siedliska. To modelowe siedlisko może być twoim lokalnym lasem.

To oczywiście najłatwiejszy sposób na wygraną. Tutaj nie wymyślasz niczego nowego, raczej kopiujesz to, co już działa w naturze. Wystarczy obserwować, jak rodzime rośliny rosną w stosunku do siebie i naśladować je w swoim lesie pokarmowym.

Projektuj swoje łaty roślin jedna po drugim, łata może być rzędem, konturem lub grupą roślin w jednym obszarze. Niezależnie od tego, jak zdecydujesz się zająć projektem łaty, najważniejszym aspektem jest określenie odległości sadzenia.

Jeśli postępowałeś zgodnie z procesem projektowania i zacząłeś projekt od wyboru ogólnego układu, powinieneś już mieć wyobrażenie o odległościach między łatami. Teraz spójrzmy, jak rozmieścić rośliny w samej łatce.

Najłatwiejszym sposobem określenia tego odstępu jest zastosowanie „zasady dotykania korony” i rozmieszczenie poszczególnych drzew o średnicę korony. W tym celu musisz znaleźć informacje o wielkości koron poszczególnych dojrzałych drzew i wykorzystać je jako przewodnik.

Zwykle największym błędem, jaki popełniają ludzie, jest zbyt gęsty odstęp, w którym zazębiają się korony drzew. Jest to w porządku, gdy sadzisz ekran lub żywopłot, ale w przeciwnym razie obciąży to rośliny i ograniczy ich wzrost.

Zaleca się zwiększenie odległości o 30-50% wokół każdej rośliny drzewiastej, jeśli chcesz uzyskać więcej światła słonecznego dla roślin podszytowych. Ponadto, gdy warunki glebowe są ograniczone, chcesz sadzić szersze niż odległość „dotknięcia korony”, aby zmniejszyć konkurencję między roślinami o ograniczone zasoby.

Jeśli nie zaczynasz od zera z gołym polem, prawdopodobnie coś tam już rośnie i będziesz musiał odpowiednio dostosować swoje miejsce. Oznacza to usunięcie niechcianej roślinności i pozostawienie wszystkiego, co uznasz za przydatne. Możesz użyć dowolnej dostępnej biomasy do mulczowania, kompostu, zrębków, drewna opałowego, zaszczepiania grzybów….

Na przykład zostaw trochę znaturalizowanych śliwek i użyj rębaka do stworzenia ściółki z drzew i gałęzi, których nie potrzebujesz.

Po wyczyszczeniu roślinności możesz rozpocząć prace ziemne w celu optymalizacji retencji wody na swojej stronie. Obejmuje to kształtowanie ziemi w sposób, który sprzyja infiltracji, dystrybucji i przechowywaniu wody.

W rzeczywistości to, co chcesz najpierw zrobić, to spowolnić, rozprowadzić i zatopić wodę spadającą z nieba do gleby. Gleba jest najtańszym miejscem do przechowywania wody i jest największym zasobem magazynowym dostępnym w większości miejsc. Aby to zrobić, możesz użyć dwóch bardzo znanych technik: orki / głęboszowania linii kluczowej i obwałowania na konturze.

Następnie chcesz mieć sposób na przechwytywanie jak największej ilości wody i przechowywanie jej na okresy suche. Możesz to zrobić, kopiąc stawy, które będą przechowywać wodę i kanały odprowadzające, które będą zbierać i rozprowadzać tę wodę w razie potrzeby na terenie.

To, czy zamierzasz zastosować jedną, czy obie z tych strategii, zależy od warunków w twoim miejscu: klimatu, terenu, gleby, kontekstu…

Po robotach ziemnych zacznij od najtrudniejszych, najważniejszych lub trwałych elementów lasu spożywczego. Zacznij od wytyczenia ścieżek, są one ważne, ponieważ definiują różne strefy uprawy i chronią je przed zagęszczeniem. Chcesz zminimalizować zagęszczenie na obszarach, które będziesz sadzić wkrótce po tym, a posiadanie jasno określonych ścieżek utrzymuje Cię na dobrej drodze. Dobrze zbudowana ścieżka może również działać jako spływ z twardej powierzchni i zbierać wodę, którą można następnie połączyć z innymi elementami wody, które zbudowałeś w poprzednim kroku. Integruj zamiast segregować!

Przy tak ambitnym projekcie będziesz potrzebować mnóstwa narzędzi. Żeby zawsze były pod ręką rozważ w swoim projekcie umieszczenie altanki ogrodowej lub domku narzędziowego.

Kolejną ważną rzeczą jest ogrodzenie terenu. Co ważne, istnieją kwestie bezpieczeństwa i ochrony przed kradzieżą lub wtargnięciem, a ponadto słyszy się, jak wiele osób żałuje, że nie zrobiono tego typu ogrodzenia w pierwszej kolejności, aby zapewnić swoim drzewom ochronę przed dziką przyrodą. Nie chcesz, żeby sarny, łosie, dziki, czy króliki podgryzały twoje sadzonki.

Wreszcie, jeśli to konieczne, odłóż nawadnianie i zainstaluj zbiorniki na wodę – po prostu nie możesz przesadzić, jeśli chodzi o zapewnienie wystarczającej ilości wody podczas miesięcy suszy.

Dla wielu będzie to zaskoczeniem, ale najpierw poprawianie gleby zamiast natychmiastowego sadzenia oszczędza czas. Dzieje się tak dlatego, że czekanie przez rok i zwykłe kondycjonowanie w tym czasie gleby, a następnie sadzenie w drugim roku daje lepsze rezultaty niż sadzenie od razu.

Aby poprawić glebę w tym okresie przejściowym przed sadzeniem, możesz dodać dodatki do gleby, takie jak kompost, nawozy lub użyć roślin okrywowych, a wszystko to w celu poprawy żyzności gleby, aby Twoje rośliny miały przyzwoity start. Jest jednak zastrzeżenie dotyczące tego… Najlepiej byłoby, gdyby gleba lasów jadalnych zawierała grzyby dziesięciokrotnie wyższe niż bakterie. Powinieneś więc dążyć do odtworzenia tych warunków.

Na początku prawdopodobnie zaczniesz od gołego pola i będziesz chciał nieustannie popychać swoją glebę w kierunku dominacji grzybów. Możesz to zrobić, zaszczepiając glebę grzybami lub roślinami okrywowymi zielonymi obornikami. Zaleca się preferowanie koniczyny czerwonej lub karmazynowej, ponieważ te dwie rośliny strączkowe wiążące azot mają silniejsze powinowactwo do grzybów mikoryzowych. Wreszcie, możesz rozsiać wszędzie ściółkę drzewną, aby nakarmić grzyby w glebie.

Teraz, gdy wszystkie prace przygotowawcze są zakończone, możesz rozpocząć sadzenie. Zasadniczo masz dwie opcje w zależności od budżetu: wyhoduj własne drzewa (i oczywiście krzewy) lub pozyskaj młode.

Jeśli masz napięty budżet, sugerujemy samodzielną uprawę większości drzew. Właściwie, bez względu na budżet, nie powinieneś odchodzić od nauki uprawy własnych drzew. Jest to jedna z najważniejszych umiejętności, jakie możesz posiadać jako permakulturysta, i są szanse, że czasami rodzaj drzew, których będziesz potrzebować, nie będzie nawet dostępny do kupienia.

Uprawa własnych drzew jest jak drukowanie własnych pieniędzy. W rzeczywistości jest to dość proste i nie potrzebujesz nawet tak dużo miejsca.

Inną opcją jest zakup młodych drzewek ze szkółek. Drzewka będą jednak droższe, już szczepione i prawdopodobnie mają już rok lub dwa lata. Jeśli masz budżet i nie masz czasu na hodowanie własnych drzew lub na czekanie, jest to sposób na natychmiastowy sad bez kłopotów z zakładaniem szkółki.

Sadzenie lasu żywieniowego może odbywać się etapami lub jednocześnie. Jednak szczerze mówiąc, prawdopodobnie nie zrobisz tego wszystkiego za jednym razem. Bardziej realistycznie, będziesz sadził swój las spożywczy etapami i przez kilka lat. Dopóki znasz już zarys swoich rzędów lub łat, będziesz wiedział, gdzie sadzić. Potem już tylko kwestia powolnego wypełniania przestrzeni roślinami.

Zakładanie etapami zwykle obejmuje sadzenie żywopłotów i/lub drzew pod baldachimem w pierwszym roku lub dwóch, a następnie krzewów i warstwy okrywowej. W zależności od układu możesz również dodać do tego roczną produkcję warzyw. Przynajmniej na początku będzie dużo światła i miejsca do wykorzystania do uprawy warzyw poza organicznymi.

Upewnij się, że wykopałeś wystarczająco duży dół do sadzenia, rozłożyłeś korzenie i posypałeś mikoryzowym modyfikatorem lub zanurzałeś korzenie w mikoryzie, jeśli to konieczne, a następnie uzupełnij dołek wyjętą ziemią. Prawie w każdym przypadku po posadzeniu należy użyć ściółki w arkuszach, aby zwalczyć chwasty. O ile gleba nie jest bardzo uboga, nie dodawaj do niej dodatkowych materiałów. Co najważniejsze, nie zapomnij o ściółce odpowiednim rodzajem materiału, ponieważ będziesz uprawiać drzewiaste byliny, będziesz musiał nakarmić biologię gleby (grzyby) ściółką drzewną.

Tworzenie lasu żywnościowego jest procesem wieloetapowym i nie musisz wykonywać wszystkich opisanych powyżej kroków w dokładnej kolejności. Ideą tej publikacji jest przedstawienie ram planowania i sadzenia pierwszych drzew. Chcemy, żebyś zrobił to samo i zaczął tworzyć naturalną żywności. Las żywności lub ogródek może dostarczać Ci zdrowych i pysznych owoców i warzyw. Zbieranie plonów sprawia satysfakcję i pozwala w pewnym stopniu uniezależnić się od oferty sklepów, która jest pełna pestycydów i innych związków, niekoniecznie tych zdrowych.

Źródło: permacultureapprentice.com