Dzisiaj piątek trzynastego. Skąd wziął się strach przed tą datą i czy rzeczywiście mamy wtedy pecha?

W piątek, 13 listopada, wielu kierowców i pieszych spogląda na zegarek i kalendarz z większą rezerwą niż zwykle. Choć dla większości mieszkańców regionu to po prostu ostatni dzień roboczego tygodnia, przesąd o pechowości piątku trzynastego od wieków zakorzenił się w kulturze.

Lęk przed tą konkretną kombinacją dnia tygodnia i liczby ma nawet swoją oficjalną nazwę w psychologii – określa się go jako paraskewidekatriafobię. Zestawienie to łączy dwa symbole od dawna kojarzone z niepowodzeniem: piątek jako dzień ukrzyżowania Chrystusa oraz trzynastkę, która w wielu kulturach zaburzała idealny porządek dwunastki (dwunastu miesięcy w roku, dwunastu znaków zodiaku czy dwunastu apostołów).

Najpopularniejsze historyczne wyjaśnienie wiąże się z likwidacją zakonu templariuszy we Francji. W piątek, 13 października 1307 roku, na rozkaz króla Filipa IV Pięknego aresztowano wielkiego mistrza zakonu Jakuba de Molaya oraz kilkuset rycerzy.

Zakonników oskarżono o herezję, czary i sprzeniewierzenie majątku, a po wieloletnim procesie część z nich spłonęła na stosie. Według legendy tuż przed śmiercią wielki mistrz miał przekląć francuskiego władcę oraz papieża Klemensa V, którzy zmarli w ciągu kilku kolejnych miesięcy. Wydarzenia te na stałe utrwaliły przekonanie, że piątek wypadający trzynastego dnia miesiąca przynosi nieszczęście.

Analizy towarzystw ubezpieczeniowych, policji i służb ratunkowych nie potwierdzają, aby w piątki trzynastego dochodziło do większej liczby wypadków drogowych, pożarów czy awarii niż w inne piątki w roku. W wielu raportach liczba stłuczek okazuje się wręcz nieco niższa, ponieważ część osób zachowuje tego dnia za kierownicą podwyższoną ostrożność.

Specjaliści zwracają uwagę na mechanizm samospełniającej się przepowiedni. Osoby przekonane o pechu mocniej skupiają się na drobnych potknięciach – takich jak rozlana kawa, spóźniony autobus czy zgubione klucze – i przypisują je dacie w kalendarzu, podczas gdy w zwykły wtorek czy czwartek przeszłyby obok nich obojętnie.

Dzisiejszy piątek 13 listopada jest trzecim i ostatnim takim dniem w 2026 roku – wcześniej trzynasty wypadał w piątek w lutym oraz w marcu.