Jak wygląda terapia medyczną marihuaną? Etapy leczenia krok po kroku

Jeszcze jesienią 2024 roku receptę na medyczną marihuanę można było dostać podczas konsultacji prowadzonej na odległość. Część serwisów opierała cały proces na formularzu internetowym, co wywoływało zastrzeżenia Rzecznika Praw Pacjenta. W 2024 roku RPP wydawał decyzje wobec podmiotów oferujących szybkie uzyskanie recepty na podstawie ankiety online.

Zasady zmieniły się 7 listopada 2024 roku. Od tego dnia lekarz przed przepisaniem ziela konopi, wyciągów lub nalewek z konopi musi osobiście zbadać pacjenta. Ten sam wymóg objął m.in. fentanyl, morfinę i oksykodon.

Zmiana szybko odbiła się na liczbie wystawianych recept. Z danych Centrum e-Zdrowia przekazanych Medonetowi wynika, że w październiku 2024 roku wystawiono 72 826 recept na medyczną marihuanę, a w listopadzie 45 622. W grudniu liczba spadła do 33 153.

Przepisy przewidują wyjątek przy kontynuacji leczenia. Receptę bez osobistego badania może w takim przypadku wystawić lekarz udzielający świadczeń w ramach podstawowej opieki zdrowotnej. Jeszcze przed wejściem nowych zasad Rzecznik Praw Obywatelskich zwracał uwagę, że obowiązek wizyty stacjonarnej może utrudnić dostęp do leczenia osobom z mniejszych miejscowości.

Pacjent rozpoczynający terapię musi więc znaleźć gabinet, do którego może przyjść osobiście. Tak działa https://receptamarihuana.pl/medyczna-marihuana-lublin/, sieć 29 gabinetów stacjonarnych w Polsce. Również w naszym mieście.

Na wizytę dobrze zabrać dokumentację dotyczącą dotychczasowego leczenia. Lekarz zbiera wywiad, sprawdza przyjmowane leki i ocenia, czy są wskazania do zastosowania kannabinoidów oraz czy występują czynniki zwiększające ryzyko działań niepożądanych.

Jarosław Woroń i Jan Dobrogowski w pracy poświęconej wykorzystaniu kannabinoidów w leczeniu bólu opisują je jako kolejną opcję terapeutyczną, rozważaną w określonych sytuacjach klinicznych. Decyzja o rozpoczęciu leczenia należy więc do lekarza po zbadaniu konkretnego pacjenta.

Receptę na medyczną marihuanę trzeba zrealizować w ciągu 30 dni od jej wystawienia. Nie można wpisać na niej późniejszej daty realizacji. Lekarz może natomiast przepisać ilość odpowiadającą maksymalnie 90 dniom stosowania.

Na tym leczenie się nie kończy. Podczas kolejnych wizyt lekarz ocenia, jak pacjent reaguje na terapię, czy uzyskany efekt uzasadnia jej kontynuację i czy pojawiły się działania niepożądane. Może też zmienić dawkowanie lub sposób stosowania.

Raport Instytutu Psychiatrii i Neurologii z 2020 roku przytacza zalecenie, by zaczynać od małych dawek i zwiększać je stopniowo. W tej samej publikacji pojawia się rekomendacja kontroli mniej więcej co trzy miesiące, podczas której ocenia się m.in. działania niepożądane i ryzyko uzależnienia.

Danych o tym, dlaczego takie kontrole są potrzebne, dostarcza niemiecki monitoring prowadzony przez Federalny Instytut Leków i Wyrobów Medycznych (BfArM) w latach 2017–2022. Do końcowej analizy weszło 16 809 pełnych zestawów danych, a w 76,4 proc. przypadków powodem zastosowania kannabinoidów był ból przewlekły.

Przed upływem roku zakończono 31,6 proc. obserwowanych terapii. Wśród tych przypadków najczęstszym powodem był niewystarczający efekt leczenia, wskazany w 38,5 proc. zakończonych terapii. Działania niepożądane odpowiadały za kolejne 25,9 proc.

Nie było to jednak randomizowane badanie kliniczne, dlatego na podstawie tych danych nie można oceniać skuteczności medycznej marihuany. BfArM zbierał informacje o rzeczywistym przebiegu leczenia, a pełne dane dotyczyły tylko części prowadzonych w Niemczech terapii.

Najwięcej danych dotyczy przewlekłego bólu. Zespół Li Wang z McMaster University przeanalizował w 2021 roku 32 randomizowane badania z udziałem 5174 dorosłych. U pacjentów przyjmujących kannabinoidy częściej niż w grupach kontrolnych obserwowano zmniejszenie bólu, a część osób zgłaszała również poprawę snu i sprawności fizycznej. Autorzy ocenili przeciętną korzyść jako niewielką, ale zauważalną u części leczonych.

Efekt zależy jednak od wskazania, rodzaju preparatu i konkretnego pacjenta. Badania obejmują różne formy kannabinoidów, dlatego wyników uzyskanych dla sprayu, preparatu doustnego czy konkretnej substancji nie można automatycznie przenosić na susz stosowany w waporyzacji.

Najlepiej udokumentowane są wybrane zastosowania konkretnych leków kannabinoidowych. Przegląd opublikowany w "JAMA" w 2025 roku wskazuje m.in. na preparaty stosowane przy nudnościach i wymiotach związanych z chemioterapią, utracie apetytu u osób z HIV/AIDS oraz niektórych ciężkich zespołach padaczkowych. W Wielkiej Brytanii NICE dopuszcza również próbę leczenia sprayem THC/CBD u części pacjentów ze spastycznością w przebiegu stwardnienia rozsianego, jeśli wcześniejsze leczenie nie przyniosło odpowiedniej poprawy.

Dlatego podczas kwalifikacji lekarz nie opiera decyzji wyłącznie na nazwie choroby. Bierze pod uwagę dotychczasowe leczenie, nasilenie objawów, stosowane leki i ryzyko działań niepożądanych. Jeśli terapia zostanie rozpoczęta, jej dalszy przebieg ocenia się podczas kolejnych wizyt i na tej podstawie można modyfikować dawkowanie albo sposób leczenia.

Z analizy w "The BMJ" wynika, że zawroty głowy pojawiały się u 9 proc. więcej pacjentów niż przy placebo w terapiach trwających krócej niż trzy miesiące. W dłuższych było to już 28 proc. więcej. Do tego senność, nudności i kłopoty z koncentracją.

Rzadszych powikłań trzeba szukać w dużych rejestrach. Duńscy kardiolodzy z zespołu Andersa Holta porównali w 2024 roku na łamach "European Heart Journal" ponad 5 tys. pacjentów z bólem przewlekłym, którzy zaczęli leczenie konopiami, z grupą prawie 27 tys. chorych z podobnymi dolegliwościami. W pierwszym półroczu terapii arytmie występowały u leczonych dwa razy częściej. Bezwzględny wzrost ryzyka wynosił jednak 0,4 punktu procentowego, a wyższy był u pacjentów onkologicznych i z chorobami serca i metabolizmu. Zawałów, udarów ani niewydolności serca nie było więcej.

Moc preparatu wraca w innym europejskim projekcie. Badacze z King's College London porównali w 2019 roku 901 osób po pierwszym epizodzie psychozy z 1237 osobami zdrowymi z 11 ośrodków w Europie. Ci, którzy codziennie używali konopi z ponad 10-procentową zawartością THC, mieli około pięciokrotnie wyższą szansę na rozpoznanie psychozy. Badanie dotyczyło używania pozamedycznego. Susze w polskich aptekach mają jednak zwykle od kilkunastu do ponad 20 proc. THC, dlatego lekarze tak dokładnie pytają o choroby psychiczne w rodzinie i we wcześniejszym życiu pacjenta.

Przegląd w "JAMA" zwraca uwagę na jeszcze jeden problem: w badaniach amerykańskich około 29 proc. osób stosujących konopie z powodów medycznych spełniało kryteria zaburzeń związanych z ich używaniem. Autorzy zalecają najmniejszą skuteczną dawkę, rezygnację z łączenia z alkoholem i ostrożność przy preparatach o wysokiej mocy.

Czy w trakcie terapii można prowadzić samochód?

THC może wpływać na koncentrację, czas reakcji i ocenę sytuacji na drodze. Polskie przepisy traktują kannabinoidy jako środki działające podobnie do alkoholu, a prowadzenie pojazdu pod ich wpływem może prowadzić do odpowiedzialności wykroczeniowej lub karnej. Przepisy nie określają przy tym ustawowego progu THC odpowiadającego limitom alkoholu.

Sama recepta nie daje kierowcy osobnego wyjątku od tych zasad. Dlatego przed rozpoczęciem terapii trzeba omówić z lekarzem, jak stosowanie preparatu wpływa na możliwość prowadzenia samochodu.

Czy z medyczną marihuaną można wyjechać za granicę?

Tak, ale przed wyjazdem trzeba uzyskać odpowiedni dokument. Przy podróży do państwa należącego do Unii Europejskiej lub strefy Schengen wydaje go właściwy wojewódzki inspektor farmaceutyczny. Przy wyjazdach do pozostałych państw należy wystąpić do Głównego Inspektora Farmaceutycznego.

Dokument może obejmować okres nie dłuższy niż 30 dni. Według przepisów obowiązujących od 12 lipca 2026 roku wniosek należy złożyć nie później niż 15 dni przed przekroczeniem granicy. Przed podróżą trzeba też sprawdzić przepisy kraju docelowego, ponieważ polski dokument nie zastępuje wymagań obowiązujących za granicą.

Co znajduje się na recepcie na medyczną marihuanę?

Jeśli lekarz zdecyduje o rozpoczęciu terapii, dobiera konkretny surowiec oraz sposób jego stosowania. Na recepcie może pojawić się oznaczenie takie jak "Cannabis flos THC 22%, CBD <1%", które informuje m.in. o deklarowanej zawartości THC i CBD.

Medyczna marihuana jest w Polsce wykorzystywana jako surowiec farmaceutyczny do sporządzania leku recepturowego. Lekarz ustala dawkę, częstotliwość stosowania i ilość przepisywanego surowca na podstawie stanu zdrowia pacjenta oraz przebiegu leczenia.